مدیریت زنجیره تامین

این وبلاگ، با لطف و یاری پروردگار، به طور تخصصی به مباحث حوزه مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.

معرفی مدیریت زنجیره تامین
ساعت ۳:٥٥ ‎ب.ظ روز ۱۳۸۸/۳/٢٤   کلمات کلیدی: مدیریت زنجیره تامین ،زنجیره تامین ،scm ،لجستیک

زنجیره تامین

زنجیره تامین موجودیتی پویا بوده که جریان های اطلاعات محصولات و مالی را در درون خود دارد. واژه زنجیره تامین بیانگر جریانی از مواد و محصولات، اطلاعات و پول می باشد که از مشتریان به خرده فروشان سپس به توزیع کنندگان / عمده فروشان سپس به تولید کننده محصول نهایی و سپس به تامین کنندگان و بر عکس جریان دارد. همچنین در زنجیره تامین در هر مرحله می تواند بیش از یک واحد وجود داشته باشد که بر همین اساس به کار گیری واژه شبکه تامین برای آن مناسب­تر خواهد بود. (Chopra and Meindel, 2007)

البته در مفاهیم متاخر زنجیره تامین، مدلهایی مانند زنجیره تامین حلقه بسته[1] و زنجیره تامین سبز[2] نیز مطرح بوده­اند که جهت جریان مواد در این زنجیره­ها می­توان به عقب نیز باشد.

 

در تعریفی دیگر می توان زنجیره تامین را بدین صورت شناخت که زنجیره تامین شبکه ای از سازمان ها است که با ارتباطی بالادستی به پایین دستی در فرآیندها و فعالیت هایی در گیرند و به صورت محصولات و خدمات ارائه شده به مشتری نهائی تولید ارزش می کنند. به طور وسیع تر یک زنجیره تامین شامل دو یا چند سازمان است که از نظر قانونی از هم جدا بوده و توسط جریان های مواد، اطلاعات و مالی به هم مرتبط هستند. این سازمان ها می توانند شرکت هایی باشند که قطعات اجزای تشکیل دهنده و محصولات نهایی تولید می کنند و حتی فراهم کنندگان خدمات تهیه و توزیع (لجستیک ) و خود مشتری نهایی را نیز در بر گیرند. (Stadter, 2005)

یک زنجیره تامین معمولاً از اجزای زیر تشکیل شده است: (Chopra and Meindel, 2007)

·                     مشتریان نهایی محصولات

·                     خرده فروشان محصولات و خدمات

·                     توزیع کنندگان / عمده فروشان محصولات

·                     تولید کنندگان محصول نهایی

·                     تامین کنندگان

البته حضور تمامی اجزای آورده شده در بالا لازم بوده و بسته به چگونگی زنجیره تامین می تواند متفاوت باشد.

مدیریت زنجیره تامین

اصطلاح SCM در سال 1982 توسط دو مشاور به نام های اولیور و وبر ابداع گردید. تعاریف بسیاری برای SCM مطرح شده است. Croom و همکاران (2000) برخی از این تعاریف را در مطالعه موردی خود جمع آوری کرده اند که در جدول 1 آورده شده است.

Croom و همکاران (2000) این موضوع را روشن می کند که چگونه ادبیات های موضوعی مختلف از دیدگاه های متفاوت در SCM مشارکت دارند و تعدادی از نواحی موضوعی که محور ادبیات SCM هستند عبارتند از :

·                     ادبیات خرید و تامین

·                     ادبیات لجستیک و حمل و نقل

·                     ادبیات بازاریابی

·                     ادبیات رفتار سازمانی سازمان صنعتی اقتصاد هزینه اجرایی و دیدگاه قرار دادی

·                     تئوری اضطرار

·                     جامعه شناسی موسسه ای

·                     ادبیات مهندسی سیستم

·                     ادبیات شبکه

·                     ادبیات بهترین اعمال

·                     ادبیات مدیریت استراتژیک

·                     ادبیات توسعه اقتصادی

البته بعضی از موارد فوق با هم همپوشانی دارند که پس از بررسی و مرور به شش مورد ذیل می رسیم که در جدول 2 نیز همراه با اجزا هر یک آورده شده است:

·                     مدیریت استراتژیک

·                     لجستیک

·                     بازاریابی

·                     ارتباطات / شراکت ها

·                     بهترین رویه­ها

·                     رفتار سازمانی

آنچه در مورد SCM ناگفته به نظر می رسد اینست که از پذیرش این فلسفه مدیریتی در صنعت چه چیزی حاصل شده است که در ذیل به برخی از آنها اشاره می شود:

·        شرکت Hewlett-Packard به کمک مدل های موجودی اثر محل های مختلف موجودی ها در زنجیره تامین خود را در مورد چاپگر deskjet تحلیل کرد و هزینه های عرضه را به اندازه 25% کاهش داد. این تحلیل Hewlett-Packard را متقاعد کرد که برای چاپگرهای deskjet خود یک طراحی تکه ای و تاخیر اندازی را بپذیرد. (Lee and Billington, 1995)

جدول 1- تعاریفی از SCM (Croom et al., 2000)

مولفان                                                                                              تعریف

جونز و ریلی(1985)          یک راه کار یکپارچه برای اقدام به برنامه ریزی و کنترل جریان مواد از تامین کنندگان تا مصرف کنندگان نهایی است.

الرام (1991)                    شبکه ای از شرکت ها که برای تحویل محصولات یا خدمات به متشتری نهایی فعل و انفعال دارند و جریان ها را از عرضه مواد خام تا تحویل نهایی به هم مرتبط می کنند.

کریستوفر (1992) شبکه ای از سازمان ها که از طریق ارتباطات پایین رودخانه ای و بالا رودخانه ای در فرآیند ها و فعالیت های مختلف که به شکل محصولات و خدمات در دست مشتری نهایی تولید ارزش می کند در گیر هستند.

لی و بیلینگتون (1992)       شبکه ای از سایت های ساخت و توزیع که مواد خام را خریداری می کنند آنها را به محصولات واسطه و نهایی تبدیل می کنند و محصولات نهایی را به مشتریان توزیع می کنند.

بری و همکاران(1994)       مدیریت زنجیره تامین به ایجاد ائتلاف مبادله اطلاعات با توجه به نیازهای بازار توسعه محصولات جدید و کاهش تمرکز از بر پایه تامین کننده به OEM (سازنده تجهیزات اصلی ) مخصوص کمک می کند به طوری که منابع مدیریتی را برای توسعه ارتباطات بلند مدت و معنی دار تخصیص دهد.

ساندرز (1995)                 زنجیره خارجی کل زنجیره تبادل از منبع اصلی مواد خام از طریق کارخانه های مختلف که در استخراج و پردازش مواد خام ساخت مونتاژ، توزیع و خرده فروشی در گیرهستند تا مشتریان نهایی است.

کوپزاک (1997)               مجموعه ای از موجودیت ها شامل تامین کنندگان تهیه کنندگان خدمات لجستیک سازندگان توزیع کنندگان و فروشندگان که از طریق جریان مواد محصولات و اطلاعات مرتبط هستند.

لی و ان جی (1997)          شبکه ای از موجودیت ها که با تامین کننده تامین کنندگان آغاز می شود و با مشتری مشتریان تولید و تحویل کالاها و خدمات پایان می پذیرد

تان و همکاران(1998)        مدیریت زنجیره تامین مدیریت مواد / تامین از عرضه مواد خام اصلی تا محصول نهایی (بازیافت یا استفاده مجدد ممکن) را در بر می گیرد. مدیریت زنجیره تامین بر این تمرکز دارد که چگونه شرکت ها ظرفیت تکنولوژی و فرآیندهای تامین کننده را بکار گیرند تا مزیت رقابتی را بالا ببرند و یک فلسفه مدیریت است که فعالیت های درون سازمانی قدیمی را به وسیله آمدن شرکای تجاری همراه با هدفت مشترک بهینه سازی و کارایی توسعه داده است.

 

جدول 2- بدنه اجزای اصلی در ادبیات زنجیره تامین

مدیریت استراتژیک :

شبکه های استراتژیک

کنترل در زنجیره تامین

استراتژی بر اساس زمان

منبع یابی استراتژیک

از هم پاشی عمودی

تصمیمات ساخت یا خرید

تمرکز بر رقابت های محوری

طراحی شبکه تامین

اتحادهای استراتژیک

تقسیم بندی استراتژیک تامین کننده

ساخت در کلاس جهانی

انتخاب استراتژیک تامین کننده

استراتژی جهانی

توسعه ظرفیت

خرید استراتژیک

ارتباطات / شراکت ها :

توسعه ارتباطات

توسعه تامین کننده

انتخاب استراتژیک تامین کننده

از هم پاشی عمودی

منبع یابی شراکت

 در گیرسازی تامین کننده

یکپارچه سازی بر اساس عرضه / توزیع

ارزیابی تامین کننده (ISO)

 مفهوم مهندسی مهمان

طراحی برای ساخت

استفاده از ادغام ها بازرگانی مشترک

اتحادهای استراتژیک

دیدگاه قرار دادی، ائتلاف ، تعهد

عملکردهای شراکت

بازاریابی شراکت

لجستیک :          

یکپارچه سازی جریان های مواد و اطلاعات     

MRP,JIT زدودن اتلاف، VMI  

توزیع فیزیکی     

بار گذاری متقاطع     

تعویق لجستیک    

برنامه ریزی ظرفیت   

مدیریت اطلاعات پیش بینی  

مدیریت کانال توزیع   

برنامه ریزی و کنترل جریان مواد

بهترین رویه­ها :

MRP,MRPII,JIT

بهبود مستمر

شراکت های ردیف شده تامین کننده

اتحادهای تایمن کننده

شبکه یادگیری اهرمی

پاسخ سریع فشردگی زمانی

ترسیم فرآیند زدودن اتلاف

کارایی فیزیکی در مقابل زنجره های تامین بازار گرا

 

بازاریابی :                         

بازایابی ارتباطات  

زنجیره های تامین شبکه جهانی (Internet)       

مدیریت خدمات مشتری   

پاسخ کارا به مشتری   

برآورده سازی کارا              

خدمات پس از فروش                

 

رفتار سازمانی :

ارتباطات

مدیریت منابع انسانی

ساختار سازمانی

قدرت در ارتباطات

فرهنگ سازمانی

انتقال تکنولوژی

انتقال دانش

·        شرکت IBM ابزار مدیریت دارائی خود را که شامل بهینه سازی و شبیه سازی عملکرد تحلیلی است در مورد بخش سیستم های کارکنان خود اعمال کرد و در سال 1998 باعث شد بیش از 750 میلیون دلار در هزینه های موجودی و حفاظت از قیمت صرفه جویی شود. (Lin et al., 2000)

·        شرکت BASF با وجود پنج مشتری کلیدی در قسمت رنگرزی منسوجات خود VMI را معرفی کرد. به کمک یک سیستم برنامه ریزی پیشرفته امکان افزایش نرخ باز پرسازی موجودی مشتری تقریباً 100% افزایش یافت. مشتریان از حذف ذخیره احتیاطی منفعت بردند در حالی که برای BASF امکان ایجاد زمان بندی های تولید و حمل و نقل با هزینه کمتر فراهم شد. (Stadter, 2005)



[1] Closed loop supply chain

[2] Green supply chain